Astrofiziği tornavidası olan Hubble Uzay Teleskopu, yeni bir Einstein Halkasını gözlemledi.

post-26516-0-59042600-1356784856

Einstein Halkası, At Nalı adı verilen Halka, Hubble Uzay Teleskopu tarafından gözlemlenen ilk halkalardan

 

Takvimler 1674’ü gösterdiğinde Robert Hooke kütlesi olan objeler arasında bir etkileşim olduğunu ortaya atmış ve bu etkileşimin gerçekleşmesi için kütlesi olan iki objenin belirli bir mesafede durmasının yeterli olacağını söyemişti. 1686’da ise Isaac Newton, Hooke’un fikrini ve matematiksel hesaplarını alıp daha ilerleterek, kütle-çekim’i ortaya attı. Newton’a göre de iki obje arasında kütle-çekim etkileşimi olabilmesi için, her ikisininde kütleye sahip olması gerekmektedir. İki kütlede aralarında ki mesafenin karesi ile ters orantılı biçimde birbirlerini büyüklüklerine bakılmaksızın aynı kuvvet ile çekeceklerdir. Kütle-çekim uzun yıllar böyle bilinde ta ki 1915’e kadar…

 

Downloads

Hooke, Newton ve Einstein, bu üç farklı jenerasyon Kütle-çekim’i günümüzdeki formuna getiren en büyük adımların sahipleri.

Albert Einstein‘ın magnum opus‘u (en büyük çalışma) Genel Göreceliğe göre kütle çekim, cisimlerin kütlesi olan objeler tarafından çekilmesi değil; kütlesi olan objelerin uzay-zaman’ı bükmesine denilmektedir. Bu nedenle Newton’un kütle-çekim teorisi zamanında bakılmadığından ortaya çıkmayan bir sorunu atlamaktadır; ışığın kütle-çekim’den etkilenmesi. Einstein’a göre kütle-çekim, cisimlerin birbirini çekmesinden ziyade uzay-zamanı kütleleri oranında bükmesi olduğundan, diğer cisimlerin direk olarak etkileneceğini ve bu nedenle kütlesi olmayan ışığın bile uzay-zaman’daki bükülme oranında cisimlerin uyguladığı kütle-çekim’e maruz kalacağını ispatlamıştır. Bu çıkarım ve düşünce deneyi daha sonra büyüyerek Einstein’ın Eşdeğerlik İlkesine dönüştü.

Einstein’ın bu düşünce yapısı 1916’de ve 1917’de matematiksel olarak hesaplandığında doğru bir şekilde ispatlansada, gözle görülene kadar insanlar için halen heyecan verici bir keşif fırsatı olmaktan çıkamadı, ta ki 1919’a kadar. 1919’da Güneş tutulmasında, Güneş’in yüksek kütlesi Güneş’in yanında olmayan bir yıldızın ışığını o kadar büktü ki yıldız Güneş’in arkasında göründü. 1987’de ise ilk gerçek gözlemi Jaqueline Hewitt tarafından VLA Teleskopunda gözlemlendi.

160602083727_1_540x360

Bettinelli tarafından gözlemlenen Einstein Halkası, DECam, Hubble Uzay Teleskopu

Piscis Austrinus

Sculptor Takım Yıldızı halkaya ev sahipliği yapıyor.

Einstein Halkası temelde çok yüksek kütleli gök cisimlerinin, etrafında bulunan yıldız gibi ışık kaynaklarının ışığını kütle-çekim ile bükerek olduğundan farklı bir şekle sokmasına denilmektedir. Günümüzde yüzlercesi bilinsede tam olarak gözlemlenmeleri sadece 6 kez insanlığı başına gelen bir olay ve sonsuz olan evrenimizi düşündüğümüzde keşifleri halen heyecan verici.  İtalyan, İspanyol ve İngiliz astrofizikçilerden oluşan ekip içerisinde çalışan Margherita Bettinelli adındaki yüksek lisans öğrencisi tarafından, Kar

a Enerji Kamerası (DECam)’den alınan görüntülere bakılırken keşfedilen halka, Sculptor takım yıldızının güneyinde bulunuyor. 8 milyar ışık yılı uzaklıkta olan Einstein Halkası, merkezde 1.5 trilyon Güneş kütlesine sahip olan bir yıldız bulunduruyor.

 

Kaynak; 1, 2