UZAYDA BİRBİRİNE DEĞEN İKİ METAL SONSUZA KADAR KENETLENEBİLİR

261188e575bea48633058a7ae2f6771d

Ne demek iki metal birbirine değerse kenetlenir?

Biz her gün metallerin birbirine dokunduğunu, çarptığını, sürttüğünü görüyoruz. Birbirine dokunan iki metalin yapışıp kenetlendiği alışılmış bir şey değildir. Yoksa gerçekten günlük hayatımızdaki basit işler bile bize zehir olabilirdi. En basitinden, yemek yemek için kullandığınız, kaşıkları kaşıklıkta  ayrı ayrı tutmak zorunda kalırdınız . Peki bizim genelde alışık olmadığımız bu olay da ne o zaman?

Cold-welding-in-space

Uzayda iki metal birbirine dokunduğu anda sanki lehimlenmiş gibi kenetlenir. Aslında gibi değil kesinlikle lehimlenmiş bir vaziyete geçerler, sanki eritilip tek bir parça haline getirilmiş gibi. Bu olaya ‘cold welding’ yani soğuk lehimleme denir. Bu teknik 1940’larda bulunmuştur. İsminden de anlaşıldığı üzere, bu prosedür ısı kullanmadan iki metal parçasının birbirine perçinlenmesidir.

Ama bu iş o kadar kolay da değil. Bunun olabilmesi için bir kaç durumun aynı anda olması gerekir: İlk olarak iki metal parçanın tamamen aynı olması gerekir (bakır-bakır, demir-demir vs). Bir diğeri ise; kesinlikle ortamın bu duruma müsait olması gerekir. Tek bir toz tanesi, yağ damlası vs olmamalı ve en önemlisi vakumlu bir ortam gerekir. Ama vakum derken, bu evimizde havasını aldığımız, kupa çektiğimiz küçük bardaklardan ziyade, uzayda olduğu gibi bir vakum olmalıdır. Son olarak da herhangi bir paslanma yani metallerin oksijenle teması söz konusu olmamalı. Çünkü metaller sanki kendi türünü tanıyormuşcasına sadece kendi atomlarından oluşan karşı parçayla, kucaklaşıp bir oluyorlar. Araya yabancılar (toz, pas ,kir,  gibi) girdiğinde bu samimiyeti göstermiyorlar, tanımazlıktan geliyorlar ve etkileşim olmuyor.

Eee peki NASA için bu bir problem değil mi? Sonuçta astronotun sıkıştıracağı vida ile İngiliz Anahtarı aynı metalden yapılmışsa, astronot vidayı sıkıştırmaya çalıştığında, ingiliz anahtarı artık vidanın bir parçası olmuş demektir ya da uzay mekiğinde sinirle kapatılan her kapı bir daha açılmamak üzerek kilitlenebilir.

Yani o zaman NASA’nın tüm ürünlerini plastik kaplaması gerekmez mi? Ya da başka bir çözüm bulması. Ama işin güzel yanı NASA’nın uzaya yollayacağı her ürünü dünyada üretmesi,  bu üretim ve montaj aşamasında metallerin az da olsa oksijenle karşılaşıp minimal düzeyde paslanmasıdır. Bu sayede saflıklarını yitiren metal

lerin birbirine kenetlenme olasılığı ortadan kalkar.

Ama eğer metaller temiz ortam olan uzayda, direk oksitlenmeden yapılsaydı o zaman işler çok zor olabilirdi.

Kaynak:

http://www.coolsciencefacts.com/2006/metal.html

http://www.actforlibraries.org/cold-welding/