250px-burj_khalifa_building

Burj Khalifa

lighting02_main_img_01

Tokyo Skytree

Bir anlığına düşünelim hayatımızda ölçme birimleri  yokmuş. Bu durumda dünyadaki yapılar arasında 828 metre uzunluğuyla en uzun yapı olan Burç Halife yine de en uzun yapı mı olurdu? Yoksa Tokyo’da bulunan 634 metre uzunluğundaki Tokyo Skytree adlı binaya da “bence en uzun bina Tokyo Skytree’dir” diyenler  çıkar mıydı?

Göz kararı ölçümlerle herhalde herşey birbirine girerdi. Ankara-İstanbul arası 449,9 km olmazdı ve tam uzunluğu da kimse bilemezdi. Bu sebeptendir ki insanlar kendilerine göre uzunluk birimlerini geçmişten günümüze hep kullanmışlardır.

Yüzlerce yıl evvel Mısırlılar alışverişlerini yaparken el, kol ve parmak uzunluklarını kullanmışlardır. Dirsekten parmak ucuna kadar olan kısma “kübit” demişler ve bunu uzunluk ölçüsü olarak belirlemişlerdir kendilerine. Zaman ölçümü olarak Mezopotamya’da bir çubuğun gün içindeki gölge boyunun değişiminden faydalanılmıştır. Osmanlı’da arşın, okka, dirhem gibi Osmanlı’ya özgü ölçüm birimleri kullanılmıştır. Ancak bu ölçüm birimleri anlayabileceğimiz üzere belli bölgelere özgü. Dünyanın bir ucundaki insan için bir anlam ifade etmeyen ölçüm birimleriydi. Herkesin anlayabileceği ölçümlerde sabit olarak kullanılacak birimlere ihtiyaç vardı ve bugün kullandığımız metre, saniye gibi birimler ortaya çıktı.

Şimdi pazardan 2 kg mandalina alıyoruz. Sadece ne kadar istediğimizi söylemek yeterli. Bu alışverişi dünyanın neresine gidersek gidelim kolaylıkla yapabiliriz. İşte kg gibi sadece miktarını ve birimini belirttiğimiz büyüklükler “skaler büyüklük” olarak geçiyor. Ancak araba 90 km/saat hızla gidiyor derken eksik olan bir şey var; araba hangi yönde gidiyor

? Burada ifademizi daha net ve anlaşılır kılmak için araba doğu yönünde 90 km/saat hızla gidiyor demeliyiz. İşte büyüklüğü ve biriminin yanında yönünü de belirttiğimiz büyüklüklere de “vektörel büyüklük” deriz. Kuvvet de hız gibi bilmemiz gereken bir vektörel kuvvettir.