Başarının başarı oranına katkısı sizce ne kadardır? İlk yapışta başarılı olduğunuz tecrübeleriniz mi sizde daha kalıcı yoksa defalarca denediğiniz ve her olmayışında sebebinin ne olduğunu merak edip araştırarak ilerlediğiniz tecrübeleriniz mi?

bilimsel-bilgi

 

Özellikle bilim tarihi ile ilgili araştırma yaptığınızda ve okullarda verilen kitaplarda bilim adamlarının başarılarından bahsedilir. Arşimet suyun kaldırma kuvvetini, Kopernik güneş merkezli evreni, Galileo ilk teleskopu… Tüm bu başarı hikayelerini nerde ararsak bulabiliyoruz. Peki ya bu aşamaya gelene kadar yapılan başarısızlıklar, gerçekleşemeyen hayaller tek bir kişiye ya da yanlış kişilere bahşedilen başarıları neden her yerde bulamıyoruz? Bu başarıların başlangıç noktasında ne olduğu, kimlerin başarısızlık tecrübeleriyle beslendiği ve zaferin kimde sonuçlandığını bilmek herkes için daha faydalı olmaz mıydı?

3453028Günümüzde her ebeveyn, her birey bulunduğu ortamda en iyi ve en başarılı olmak ister. Çünkü onlara küçüklüğünde Edison’un ampulü bulduğu, Leonardo Da Vinci’nin mükemmel bir tablosu olduğu, Newton’un ağacın gölgesinde keyif yaparken yerçekimini bulduğu ezberletilir. Çocuklara anlatılan masallar gibi bunlarda bir anda yapılabilecek geçmişi olmayan toz pembe başarılar olarak aktarılır. Peki sonrasında ne mi olur? Amacı olsa dahi ilk başarısızlığında amacını terk eden, araştırmanın ve sorgulamanın önemini kavrayamayan, ilk seferde gerçekleşebilen başarıları ile hayata tutunan, başarısızlıkları ile hayattan uzaklaşan bireyler yetişir.

O zaman en temel sorun bilimin ne olduğunun nasıl geliştiğinin bilinmemesi ve bilimi yapan (örnek alınan) insanları eksik tanıtmamızdan kaynaklanıyor.

İsterseniz birçok alanda (sanat, jeoloji, optik, anatomi, müzik, botanik, genel fizik, mühendislik, mimarlık, hidrolik ve kimya) boy göstermiş herkesin bildiği Leonardo Da Vinci ile başlayalım. Köylü bir kadın ile bir noter memurunun gayrimeşru çocukları olarak dünyaya gelmiş, yaşadığı dönemde sırf bu yüzden birçok sorun ve zorlukla karşılaşmış. Örneğin ne kadar yetenekli ve başarılı olsa bile bu şekilde doğan çocuklar asil mesleklerden birini yapamaz hatta Latince öğrenip, üniversiteye bile gitmelerine izin verilmezmiş. Dönemin kaynakları, bilgi içeriği Latince olarak yazıldığı için Leonardo onlardan yoksun kalmış ama yine de kararlılığını kaybetmemiş. Örneğin Arşimet’in kitaplarını kendisi okuyamasa dahi, kapı kapı dolaşarak okutmuş hem bilgi edinirken aynı zamanda bilgiyi de bu şeklide yaymayı amaçlamıştır.

Birçok alana olan ilgisi, merakı sanatçı kişiliğinin yanında zayıf da kalsa bilim adamı kişiliğinin varlığının göstergesi.anatomi_leonardo_vinci Yani bilime adımın en temel yolu nedenini öğrenmeyi merak ettiğiniz, çözmek için can attığınız bir bilinmezin, gizemin kafanızı kurcalaması ve size bu yolda ilerleme isteği vermesi. Peki Leonardo’nun sorunu neydi de diğer bilim adamları gibi tam olarak bilim adamı sayılamadı? Çünkü Leonardo tıpkı bir çocuk gibi ilgisini çeken başka bir uğraşla karşılaştığında yaptığı işi yarım bırakan bir insanmış. Bilim terk edilmekten hoşlanmaz. Süreklilik ister ki büyüyüp beslenebilsin. Ama Leonardo’nun tersten de yazılmış olsa tuttuğu notlar ve kaydettiği veriler, ilerleyen zamanlarda diğer bilim insanlarının ilerlemesine ışık tuttu. Yani bilimi ilerletmek için diğer bilim insanlarının çalışmalarından yaptığı araştırmalar ve gözlemlerini kaydetmesi, ondan sonra gelenler için rehber oldu çalışmalarına yön verdi. Bu demek oluyor ki bilim insanların merakı ile doğuyor, gözlem, düşünce ve kararlılıkla, birikimle ilerliyor. Leonardo, Arşimet’in yazdığı kitaplardan kaldıraç ve hidrostatik buluşlarını inceliyor ve oda bugünün mekik, denizaltı, helikopter, planör, köprü projesi, anatomi ve daha birçok alanda bilgiler, araştırma sonuçları, çizimler bırakarak büyük katkılar sağlıyor. Yani bilim birikimle ilerliyor ve gelişim süreci çok uzun beklenmedik zamanlara yayılabiliyor. Süreç içerisinde tabi ki her şey başarı ile sonuçlanmıyor. Leonardo, hem sanat hem bilim hem mucit olarak sıra dışı işler başarmış olsa da buralara ulaşmak için birçok başarısızlığa imza atmıştır. Örneğin Floransa’da bir duvara yapılması uzun süre planlanan ve çalışılan savaş resmini berbat etmiş, Son Akşam Yemeği tablosunu deneysel tekniklerle boyadığı için ömrünü kısaltmış, planladığı yaylı tüfek ( dev arbaleti) fizik kurallarına aykırı, kılıcı yakalayabilen kalkanı,  Floransa’yı bir kanal üzerinden denize bağlama planı büyük hatalar içerdiği için başarısız olmuştu ve olmazsa olmaz suda yürüme ayakkabıları. Ayaklara takılan şişme hayvan mesanesi ve dengede durmak için ellere verilen çubuklardan oluşan bir düzenekti. Ama birçok bilgi eksikti, Leonardo’nun bu hayalinin gerçekleşebilmesi için fizik ile ilgili (ağırlık merkezi, sürtünme ve kaldırma kuvveti…) konulara sahip olması bunlarla ilgili detaylı araştırmalar yapması gerekmekteydi. 1988 yılında Fransız Remy Bricka Leonardo’nun hayalini gerçekleştirmiş ve 40 günde Atlantik Okyanusu üzerinde 27 kilo kaybetme pahasına yürümüştü.

Kısacası bilimsel bilgiye ulaşmak her zaman kolay değildir ve asırlar alabilir. Bu zaman içerisinde birçok insan tarafından üretilen birçok hakkında gözlemlere, mantığa ve geçmiş çalışmalara bakılarak tahminlerde bulunulur, düşünce sabırla tekrar tekrar denenir, gözlemlenir, her bir başarı ve başarısızlık sebepleri ile kaydedilir. Ve tıpkı bir puzzle yapar gibi tüm parçalar tamamlandığında büyük resme ulaşılır. Dikkat edilmesi gereken nokta, puzzle ın ilk parçasının seçilmesinin, zamanı ve ilerlemenin yönününü belirlediğini bilmek, parçalar azaldıkça ilerlemenin neden daha hızlı olabildiğini anlamak ve başarıyı sadece resmi tamamlayan son parçaya değil, tüm parçalara atfedebilmektir.

Bilimsel bilgiye ulaşmak büyük bir zaman ve emek alan, yemek kitabına yazılabilecek türde bir sıralama ve yöntemi olmayan bir süreçtir. Başarılar kadar başarısızlıklarla beslenip dallanır, bu yüzden kararlılık süreklilik ve denemek vazgeçilmez temel taşlarıdır.


***Ders içerisinde bilim adamı olarak birkaç öğrenciyi seçip daha sonra onlara bildirmeden sınıfın geri kalanıyla oluşturacağınız senaryoyu, bilim adamı olarak seçilen öğrencilerin keşfetmesini sağlamaya dayalı eğlenceli bir etkinlik yapabilirsiniz. Böylece hem öğrenciler bir bilgiye ulaşmak isteyen insanların parçaları nasıl birleştirdiğini, ne gibi bir yol izlemeye karar verdiklerini ve sonuca ulaşmak için ürettikleri tahminlerin gerçekliğini ne şekilde denediklerini eğlenerek kalıcı bir şekilde öğreneceklerdir. 9.sınıf kazanımı ve ilk sıralarda yer alması nedeniyle öğrencilerin derse karşı tutumu ve birbirleri ile kaynaşmaları için de ayrı bir fırsat olacaktır.

9.1.1.2. Bilimsel bilginin ortaya çıkışında ve gelişiminde gözlem, deney, matematik ve rasyonel düşüncenin rolünün farkında olur.

  1. Öğrencilerin bilimin belirli bir yöntem takip etmediğini anlayabilmele
    ri için bilim

tarihinden örnekler sunulur.

  1. Öğrencilerin bilimsel bilginin gelişim sürecini fark etmelerini sağlayan etkinlikler

yapılır.

  1. Öğrencilerin delil ve çıkarım arasındaki ilişkiyi tartışmaları sağlanır.