Size ağırlığınız sorulduğunda bu soruya nasıl cevap veriyorsunuz?

fat normal skinny ile ilgili görsel sonucusoru işareti ile ilgili görsel sonucu

80 kg, 60 kg veya 50 kg  mı?Muhtemelen hepimizin yaptığı gibi yanlış cevap veriyorsunuz. Kilogram aslında  kütle birimidir ve ağırlık birimi olarak kullanılmamalıdır. Örneğin 70kg lık kütleye sahip bir insana, ağırlığı sorulduğunda asıl olarak vermesi gereken cevap 700 Newton olmalı. Ağırlık= m (kütle) x g ( yerçekimi ivmesi) yani 700N= 70 x 10 olarak hesaplanır. (g’nin değeri yaklaşık olarak 10 m/s^2 alınmıştır.)

Peki kütle nedir ve neden ağırlıkla karıştırıyoruz?

Kütle madde miktarıdır. Örneğin bir silgiyi ele alalım. Silgi içinde bulunan maddelerden oluşur. Silgiyi ikiye bölersek, toplam madde miktarını azaltmış oluruz. Başka bir değişle, kütlesinin ( silgiyi oluşturan maddelerin) yarısı bir tarafta, diğer yarısı ise diğer tarafta kalmış olur. Bu yüzden “kütle değişmeyen madde miktarıdır” tanımından özenle kaçınmak istiyorum. Silgiyi böldüm bir parçasını aldım, aa madde miktarı değişti yani o zaman kütlesi yok diyenler çıkabiliyor. O cümlede anlatılmak istenen ortamdan bağımsız olarak değişmeyen madde miktarı. Yani tam bir silgiyi hangi ortama koyarsanız koyun, dışarıdan bir etki almadığı sürece (yakma, kesme, sürtme) madde miktarı değişmeyecektir. Bir cismin içindeki madde miktarı yani kütlesi dışarıdan aldığı etkilere bağlı olarak değişebilir.captureasd

Silgi örneğimize geri dönecek olursak, silgi maddelerden oluşur ve bu maddelerin miktarına kütle denir. Bir cismin içindeki madde miktarı ne kadar yoğunsa kütlesi o kadar fazladır. Örneğin, bir demir levhanın içindeki boşluklar gözle görülmeyecek kadar küçüktür ve onu oluşturan madde yoğun bir şekilde dizilmiştir. Fakat aynı boyutlara sahip beyaz koruyucu köpükteki boşluklar gözle görülecek kadar büyüktür ve onu oluşturan madde demire göre seyrek şekilde dizilmiştir. Bu durumda boyutları aynı olan iki levha için konuşursak; demir levhanın kütlesinin, köpük levhadan daha fazla olduğunu söyleyebiliriz. Peki bunu nasıl test ederiz? İki levhayı eşit kollu teraziye koyduğumuzda kütlesi fazla olan levha aşağı iner, kütlesi az olan levha ise yukarı doğru çıkar. Eee işte ağır olan aşağı iniyor derseniz. Evet, ama yerçekimi ivmesi (G=m[kütle] x g[10 yerçekimi ivmesi]) iki kütleye de aynı oranda etki ettiği için eşit kollu terazi kullanarak kütle ile ilgili çıkarımlar yapabilirim.


*Peki kütle ölçmek için her zaman yer çekimine ihtiyaç var mıdır?

Eğer bu sorunun cevabını merak ediyorsanız ve bir sonraki yazımızın bu konuyu açıklamasını isterseniz, bu isteğinizi yazının altındaki yorum bölümüne not edebilirsiniz.


Bir maddenin kütlesinin artırırsak ne olur?

İkiye parçaladığımız silgimizi tekrar elimize alalım. Eğer silgimiz yeni ve tam ortadan bölündüyse, ikisininde büyüklüğü hemen hemen aynıdır. Yani masanın üzerinde kapladığı yer hemen hemen eşittir. Aynı uzunlukta, aynı yükseklikte ve aynı genişlikteler. Diğer bir değişle hacimleri aynı. Daha önceden bahsettiğimiz gibi bunlar tam bir silginin iki eşit parçası ve kütlelerinin de aynı olduğunu biliyoruz. Eğer iki silgiyi birleştirip tek bir silgi haline getirirsem. Kütleyi iki katına çıkarmış olurum. Aynı zamanda bunların hacimleri de eşit olduğu için hacimde iki katına çıkarmış olurum. Yarım silgiye göre, 2 kat kütle ve buna bağlı olarak 2 kat bir hacim elde etmiş olurum. Buradan şu basit sonuca varabilirim. Sıcaklık ve basınç sabitken, bir maddenin kütlesini artırırsam hacim de artar. Ne oranda artar sorumuzun cevabı da hala silgimizde saklı. Silgimizin kütlesini 2 katına çıkardığımızda, hacmi de 2 katına çıktı.Diğ

er bir değişle aralarında 1 e 1 bir oran söz konusu. Bu durumda da kütlesi ne kadar artarsa, hacmi de o oranda artar diyebiliriz.

 

**Bu yazı 9. sınıf fizik dersi öğretim programı esas alınarak, aşağıda verilen kazanımın karşılanması için yazılmıştır.

9.2.1.1. Maddelerin kütleleri ve hacimleri arasındaki ilişkiyi açıklar.
a. Maddelerin sıcaklığının ve basıncının sabit olduğu durumlar dikkate alınır